Hüseyin Ayhan Türkiye Haber Gündem

Herkes sağlık çalışanlarının nasıl çalıştığı, ne kadar dinlendiği hakkında düşünür. Türkiye’de iş saatleri ve dinlenme ara yasalarla belirlenir. İş Kanunu vardır, bu kanunun numarası 4857’dir.

Bu kanun, bir gün ne kadar çalışılır, kim ne kadar ara alır, ne kadar dinlenir, hepsini söyler. Çalışan insanların yasal haklarına bu kanun bakar. Dinlenme ve mola saatleri bu kanunla olur. Sağlık yerlerinde de bu kanun işler.

• 4857 sayılı İş Kanunu’nun 68. maddesi, çalışanın gün içinde belirli sürede dinlenme hakkı olduğunu açıklar.

 o 4 saate kadar çalışma: en az 15 dk ara,

o 4 – 7,5 saat arası: en az 30 dk,

o 7,5 saat üzeri çalışma: en az 1 saat ara verileceği hükme bağlanmıştır.

Bu verilen aralar, işin süresine dahil edilmeyen ve dinlenmek için verilen zamanlardır.

 Bu zamanlar çalışanın hakkıdır ve işveren bu zamanı vermek zorundadır. Fakat, Sağlık Bakanlığı’nda çalışan sağlıkçılar için normal, yani aralıksız iş saatleri yasa ile belirlenmiştir.

 Buna rağmen, bir gün süren yani 24 saatlik nöbetler, işin yapısı ve hizmetin hiç durmaması gerektiği için, özel bir durum olarak yapılır. Bu, her zaman olan bir şey değildir ama sağlık alanında bazen kaçınılmaz olur.

 Yani sağlık personeli nöbet tutmaya zorlanabiliyor. 24 Saat Nöbet: Dinlenme Hakkı Var mı?

Kısa cevap: Evet, dinlenme hakkı vardır. Ancak uygulamada bu hakkın biçimi görevin niteliğine göre değişir.

1. Kanunda Sağlık Sektörüne Özel 24 Saat Sınırı Yok: İş Kanunu ve ilgili düzenlemelerde açıkça “bir kişinin 24 saat çalışması yasak” gibi net bir hüküm yoktur. Yani teorik olarak uzun nöbetler uygulanabilmektedir.
2. Ancak Dinlenme Hakları Korunmalıdır:

o Bir çalışanın 24 saat kesintisiz çalışması halinde, ertesi gün mutlaka dinlenme hakkı verilmelidir.

o Avrupa İnsan Hakları ve uluslararası çalışma standartları (ILO gibi) açısından bir kişi 24 saatten uzun uyanık tutulamaz; arada uygun uyku ve dinlenme süresi olması gerekir.

o 4857 sayılı Kanun, çalışanların günlük en az 11 saat dinlenme hakkına sahip olduğunu belirtir (Ulusal/uluslararası düzenlemelerde bu süre şarttır).

3. Peki Uygulamada Ne Oluyor?

Sağlık alanında çalışan kişiler bazen 24 saat aralıksız iş başında kalmak zorunda kalıyor. Çoğu zaman gün içinde dinlenmek için yeterli zaman bulamıyorlar. Bu da hem onların hem de tedavi görenlerin hayatını olumsuz etkiliyor.

Böyle bir sorun neredeyse her yerde konuşuluyor.

Sağlık Bakanlığı, çalışanların daha iyi bir ortamda, kısa süre de olsa rahatça dinlenebilmesi için bir düzenleme yaptı. “Personel Dinlenme Odaları Genelgesi” adını taşıyan bu düzenleme ile hastane gibi yerlerde, çalışanlar için ayrı bir dinlenme alanı ayrılması istendi. Böylece sağlık çalışanları iş arasında biraz soluklanıp kendine gelebilecek. Bu durum hem çalışanlar hem de hastalar için daha iyi sonuçlar doğurabilir.

• Bu genelge ile hastane, acil servis vb. yerlerde sağlık personeline ait dinlenme alanlarının oluşturulması istenir.
• Bu alanlar, nöbetler sırasında uyku, dinlenme, kısa molalar için düzenlenmelidir.
• Böylece personelin yorgunluk riskinin azaltılması ve hizmet kalitesinin yükseltilmesi hedeflenir. Resmî adıyla “Personel Dinlenme Odaları Genelgesi” Sağlık Bakanlığı’nın kendi normlarına göre iç genelge niteliğindedir; bazı kritik hususlar:
• Genelge, kanun hükmü değildir, ancak hizmet kalitesi ve personelin sağlığı açısından tavsiye ve zorunluluk içerebilir.
• “Dinlenme odaları” ile, sağlık personelinin yorgunluk riskini azaltmak ve ara vermelerini sağlamak amaçlanır.

Gelinen Nokta: 24 Saat Nöbette Dinlenme Hakkı Ne Demek?

• Sağlık personeli 24 saat nöbet tutabilir, bu bir uygulama olarak mevcuttur.
• Ancak kesintisiz çalışma, İş Kanunu ve uluslararası standartlar açısından sınırsız olamaz. • Sağlık personeline günlük ve haftalık dinlenme süreleri tanınmalıdır.

o Günlük en az 11 saat kesintisiz dinlenme (kanun/uluslararası standart).

o Mola süreleri çalışma saatinin uzamasına bağlı olarak sağlanmalıdır.

o Haftada 24 saat kesintisiz dinlenme günü gibi sosyal dinlenme hakkı da gerekir. Dolayısıyla, 24 saatlik nöbetlerin tamamen “hiç dinlenme yok” şeklinde yapılması yasal değildir; buna karşı kanuni dinlenme hakları mevcuttur.

Ancak sağlık hizmetlerinin niteliği nedeniyle nöbet uygulaması devam edebilir. Nöbet ve Dinlenme

• Evet, dinlenme hakkı vardır.
• Bunu düzenleyen temel yasa 4857 sayılı İş Kanunudur.
• Sağlık hizmetinin sürekliliği nedeniyle 24 saatlik nöbet uygulaması var, ancak bu nöbetler sonrasında uyku/dinlenme hakkı sağlanmalıdır.
• Bakanlık genelgeleri, hastanelerde doğru dinlenme odalarının oluşturulmasını teşvik eder.