Hüseyin Ayhan Türkiye Haber Gündem

ABD'nin önde gelen düşünce kuruluşlarından Atlantic Council, Ankara'da gerçekleştirilen NATO Zirvesi'ni kapsamlı bir analizle değerlendirdi. "Ankara Zirvesi'nden Çıkan 11 Sonuç" başlıklı analizde, savunma harcamalarından Ukrayna savaşına, Orta Doğu'dan savunma sanayisine kadar birçok kritik başlık ele alınırken, Türkiye'nin NATO içindeki artan stratejik ağırlığına özel vurgu yapıldı.

Analizde, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin öncülüğünde Avrupa ülkelerinin savunma harcamalarını Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'nın yüzde 5'ine çıkarma hedefinde önemli ilerleme kaydettiği belirtildi. Avrupa ve Kanada'nın savunma bütçelerini hızla artırdığına dikkat çekilirken, bu yatırımların kısa sürede somut askeri kabiliyetlere dönüşmesinin beklendiği ifade edildi.

‘NATO'NUN EN ÖNEMLİ MADDESİ YENİDEN TEYİT EDİLDİ’

Zirve bildirisinin ilk satırında NATO'nun ortak savunmayı düzenleyen 5. maddesine yönelik "sarsılmaz bağlılık" vurgusunun korunması dikkat çekti. Analizde, bu ifadenin özellikle son dönemde yaşanan transatlantik görüş ayrılıkları nedeniyle ayrı bir önem kazandığı değerlendirmesi yapıldı.

Atlantic Council, Ankara Zirvesi'nde yaklaşık 50 milyar dolarlık savunma sanayisi anlaşmalarının duyurulmasını zirvenin en somut kazanımlarından biri olarak değerlendirdi. İnsansız sistemlerden hava platformlarına, denizaltılardan uzay teknolojilerine kadar birçok alanda yeni ortaklıkların kurulduğu belirtilirken, NATO'nun savunma üretim kapasitesini artıracak yeni projelerin de hayata geçirildiği aktarıldı.

‘İRAN GÜNDEMDEN DÜŞMEDİ’

Analize göre ABD Başkanı Donald Trump zirveye İran dosyasıyla geldi. NATO bildirisinde Hürmüz Boğazı'nın güvenliği ve İran'la müzakerelerin yeniden başlamasına ilişkin mesajların yer alması, ittifakın ortak öncelikleri arasında gösterildi.

Atlantic Council, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin Ankara Zirvesi'nden önemli kazanımlarla ayrıldığını yazdı. Trump'ın Patriot hava savunma füzelerinin Ukrayna'da ortak üretimine ve insansız hava araçları alanındaki iş birliğine sıcak mesajlar vermesinin Moskova üzerindeki baskıyı artırabileceği değerlendirmesi yapıldı.

‘TÜRKİYE HER ZAMANKİNDEN DAHA YAKIN’

Analizin en dikkat çeken bölümlerinden biri Türkiye oldu. Atlantic Council, Trump'ın Ankara'da yaptığı açıklamalarla Türkiye'ye F-35 satışı konusunda kesin bir karar açıklamasa da sürece olumlu yaklaştığına dikkat çekti.

Analizde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Trump arasındaki diyaloğun ve Türkiye'nin Suriye, Gazze ile İran başta olmak üzere bölgesel krizlerde üstlendiği arabulucu rolünün Washington'da olumlu karşılık bulduğu ifade edilirken “Türkiye, F-35'lere artık her zamankinden daha yakın” denildi.

ABD Kongresi'ndeki yasal engellerin sürdüğü hatırlatılırken, buna rağmen hem Washington hem de Ankara'da uzun süredir devam eden bu sorunun çözümüne yönelik isteğin geçmiş yıllara göre daha güçlü olduğu değerlendirmesi yapıldı. Kongre heyetinden gelen olumlu mesajların da Türkiye'nin F-35 programına dönüş ihtimalini canlı tuttuğu belirtildi.

‘TRUMP YENİDEN GRÖNLAND ÇIKIŞI YAPTI’

Trump'ın zirve sırasında Grönland konusunu yeniden gündeme taşıdığı belirtilirken, bunun müttefikler üzerinde baskı oluşturmayı amaçlayan taktiksel bir hamle olabileceği yorumuna yer verildi.

Analizde, Trump'ın savunma harcamaları nedeniyle İspanya'yı sert sözlerle eleştirdiği ancak Madrid yönetiminin NATO içindeki katkılarını ön plana çıkararak tansiyonu düşürmeye çalıştığı aktarıldı.

‘HİNT-PASİFİK ORTAKLARINDA SORU İŞARETLERİ’

NATO'nun Asya-Pasifik ortaklarıyla ilişkilerinin sürdüğü ancak Çin konusunda önceki yıllara göre daha temkinli bir dil kullanıldığına dikkat çekildi. Analizde bunun ittifakın gelecekteki güvenlik stratejileri açısından önemli bir tartışma başlığı olduğu vurgulandı.

‘SURİYE KARARI ÖNE ÇIKTI’

Atlantic Council, Trump'ın Suriye'yi ABD'nin "teröre destek veren ülkeler" listesinden çıkaracağını açıklamasını zirvenin en dikkat çekici gelişmelerinden biri olarak değerlendirdi. Bu adımın Şam yönetiminin uluslararası sisteme yeniden entegrasyon sürecinde önemli bir dönüm noktası olabileceği ifade edildi.

Analize göre NATO liderleri gelecek yıl yapılması planlanan zirve konusunda net bir tarih belirlemedi. Uzmanlar, bu sürenin üyelerin savunma harcamalarını artırma hedeflerini uygulamaya koymaları açısından önemli bir fırsat olarak değerlendiriyor.

Atlantic Council'ın analizinde Ankara Zirvesi'nin yalnızca alınan kararlarla değil, Türkiye'nin savunma sanayisi, diplomatik girişimleri ve bölgesel krizlerde üstlendiği rolle de NATO'nun geleceğine yön veren toplantılardan biri olduğu değerlendirmesine yer verildi. Özellikle F-35 sürecine ilişkin verilen mesajlar ve Türkiye'nin stratejik önemine yapılan vurgu, Ankara'nın ittifak içindeki konumunun uluslararası analizlerde daha görünür hale geldiğini ortaya koydu.